Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 27 Απριλίου 2017
Πολιτισμός Λαϊκός Πολιτισμός - Άνθρωποι Οι Άνθρωποι Οι Βλάχοι Λάρισα

Ανδρική βλάχικη παραδοσιακή φορεσιά
(Φωτογραφία: Αρχείο Σ. Μπέζα)
Παραδοσιακή φορεσιά Βλάχας
(Φωτογραφία: Αρχείο Σ. Μπέζα)
Ανδρική βλάχικη παραδοσιακή φορεσιά
(Φωτογραφία: Αρχείο Σ. Μπέζα)
Γυναίκες με παραδοσιακές φορεσιές
(Φωτογραφία: Αρχείο Σ. Μπέζα)

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Οι Βλάχοι
Οι Εβραίοι
Οι Σαρακατσάνοι
Οι Πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Λάρισα
Οι Βλάχοι: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

01/12/2008
Η Παραδοσιακή Φορεσιά των Βλάχων

Διαχειριστής

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η παραδοσιακή ενδυμασία των Βλάχων, αφού είναι δύσκολο να αναφερθούμε σε μία γενική, ομοιόμορφη, εθνική ενδυμασία. Στα βλαχοχώρια, συχνά, παρατηρούνται διαφοροποιήσεις και δημιουργία τοπικών ενδυματολογικών συνηθειών και παραδόσεων. Τα παλαιότερα χρόνια, κάθε βλαχοχώρι είχε το δικό του χαρακτηριστικό κέντημα, γνωστό στους τρουβάδες, στα σακιά, στα σαμάρια των ζώων, στα σαΐσματα, στις κουβέρτες, στις τέντες των σκηνών κι όπου αλλού μπορούσε κάτι να κεντηθεί.. Για παράδειγμα, τα ανδρικά «τσεπούνια» των Βλάχων της Σμίξης ήταν κοντύτερα από εκείνα των Σαμαριναίων και μακρύτερα από εκείνα των Κουπατσαραίων. Όπως επίσης το πουκάμισο του Σαμαριναίου ήταν μακρύτερο από του Αβδελλιώτη και με περισσότερες πτυχές.

Μπορούμε να μιλάμε για μία εθνική και γνήσια Αρωμούνικη (Βλάχικη) ενδυμασία, όταν αναφερόμαστε στον κτηνοτροφικό πληθυσμό. Η συνηθισμένη φορεσιά των Βλάχων είναι αυτή που φορούν οι τσοπάνηδες και οι αγωγιάτες και κατά κανόνα αυτήν φορούν όλοι όσοι δεν έχουν υιοθετήσει την ευρωπαϊκή ενδυμασία. Στον Βλάχο κτηνοτρόφο και κυρατζή παρατηρείται ένα γενικά ομοιόμορφο ντύσιμο, που μας δείχνει ότι για τους Βλάχους υπήρχε μία ενιαία ενδυμασία, η οποία διέφερε από αυτή των άλλων εθνών και πληθυσμών.

Εκείνοι που έμεναν περισσότερο καιρό μακριά από την πατρίδα τους, ως έμποροι, ως πραματευτές, δέχονταν λόγω της εργασίας τους και την ξένη ενδυμασία, την οποία διατηρούσαν και όταν επέστρεφαν στην πατρίδα τους και πάλι. Όσον αφορά τους ανώτερους βλαχοεμπόρους, εκείνοι φορούσαν φράγκικα ρούχα, κάτι που τόνιζε και την ανώτερη αστική τους βαθμίδα.

Παρατηρήσεις με κοινωνικές αναφορές μπορούν να γίνουν για τις ανδρικές φορεσιές, καθώς οι επικοινωνίες των Βλάχων με την βαλκανική ενδοχώρα και τον ευρωπαϊκό κόσμο, εκφράστηκαν και στην ενδυματολογική συμπεριφορά και την ανέδειξαν σε μέσο εικαστικό της κοινωνικής διάκρισης. Στο Συρράκο για παράδειγμα, οι άνδρες ήταν χωρισμένοι σε δύο κοινωνικές ομάδες, στους ραφτάδες, κατασκευαστές και μεγαλέμπορους της κάπας και βιοτέχνες, και στους κτηνοτρόφους (τσελιγκάδες και τσοπάνους). Η πρώτη ομάδα επιβεβαίωνε την υπεροχή της, φορώντας ακριβά ευρωπαϊκά ρούχα, ενώ η δεύτερη περιοριζόταν στη φουστανέλα.

Η ενδυμασία των προγενέστερων αλλά ακόμη και των μεταγενέστερων Βλάχων (έως τα τέλη της δεκαετίας του ‘40 - αρχές του ’50) είχε ασφαλώς ως βάση της το μάλλινο ύφος, όπως και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Οι Βλάχοι, κάτοικοι βασικά ορεινών περιοχών, ντύνονταν με βαριές μεταξοβάμβακες στόφες για τα φορέματα (υφαντές, σεγκούνια, φλοκάτα, ντουλμάδες), ρούχα κατάλληλα για την αντιμετώπιση των κλιματολογικών συνθηκών στους τόπους διαβίωσής τους.

Η βλάχικη ενδυμασία δεν διακρίνεται σε καλοκαιρινή και χειμερινή. Στην πραγματικότητα αυτά τα βαριά χειροποίητα ρούχα είναι ιδανικά για ένα βαρύ χειμωνιάτικο κλίμα, αλλά ο Βλάχος θα τα φορέσει και τον Ιούλιο. Τα ίδια επίσης ρούχα τα φορούσαν και ημέρα και νύχτα, με τη διαφορά ότι μερικά από τα βαρύτερα εξώρουχα τα έβγαζαν. Τα ρούχα, ιδιαίτερα των ανδρών, είναι κάπως πιο πρακτικά για έναν βουνίσιο λαό, όπως ήταν οι Βλάχοι. Είναι χοντρά, ανθεκτικά κι αφήνουν όλες τις κινήσεις των ποδιών ελεύθερες. Από την άλλη μεριά έχουν και πολλά μειονεκτήματα: είναι βαριά, ιδιαίτερα από τις αναδιπλώσεις που κρέμονται από τη μέση και πίσω, είναι σφιχτά στο σώμα και το βαρύ ύφασμα που είναι χρήσιμο στη διάρκεια του χειμώνα για τον υγρό καιρό, επειδή είναι αδιάβροχο, αποτελεί μειονέκτημα το καλοκαίρι. Επιπλέον, ο αριθμός των ρούχων και η περίπλοκη μέθοδος με την οποία τα φορούσαν, με τα δεσίματά τους και με τα άγκιστρα, κάνουν το βάλσιμο και το βγάλσιμο μια μεγάλη διαδικασία. Για την ορεινή όμως ζωή των Βλάχων ήταν μία πολύ επιτυχημένη ενδυμασία, με δεδομένο ότι για τους Βλάχους ολόκληρο το πλύσιμο του σώματος και το ξεντύσιμο δεν είναι διαδικασίες που γίνονταν κάθε μέρα.

Οι φορεσιές των Βλάχων δεν είναι στατικές, με την έννοια ότι παρουσιάζουν έστω και μία βραδεία εξέλιξη. Για παράδειγμα, με το πέρασμα του χρόνου τα υφαντά μάλλινα ρούχα αντικαθίστανται με υφάσματα, που έρχονται από τη Δύση ή την Ανατολή μέσω των Αρμάνων πραματευτάδων και κυρατζήδων, τα κεντητά μοτίβα εμπλουτίζονται από άλλα εισαγόμενα, δείγμα κι αυτών της οικονομικής ευμάρειας και κοινωνικής εξέλιξης των Βλάχων, που από κτηνοτροφική κοινωνία διαμορφώνονται σταδιακά σε αστική τάξη των μεγάλων ελληνικών, βαλκανικών αλλά και ευρωπαϊκών πόλεων.

Οι βλάχικες φορεσιές αποτέλεσαν έργα κατεξοχήν ανδρικών χεριών, των «βλαχοραφτάδων», που συνέχισαν τη βυζαντινή παράδοση, ράβοντας και στολίζοντας γαμπριάτικες, νυφιάτικες και γιορτινές φορεσιές και υπήρξαν περιζήτητοι για την τέχνη τους σε ολόκληρο τον ελλαδικό και βαλκανικό χώρο.

Εξίσου σπουδαίοι υπήρξαν και οι χρυσοχόοι, που συμπλήρωναν τον στολισμό των γυναικείων κυρίως ενδυμασιών με λεπτοδουλεμένα κοσμήματα (τεπελίκια, διαδήματα, σκουλαρίκια, περιδέραια, σταυρούς, κιουστέκια, εγκόλπια, κτλ), άλλα φουσκωτά, χυτά, σμαλτάτα και συρμάτινα, συνδυασμένα με φυσικές σκληρές πέτρες.

Όσον αφορά τα ρούχα που φορούσε ο Βλάχος βοσκός στο κορμί του, εκτός από το κάλυμμα του κεφαλιού, κατασκευάζονταν στο σπίτι. Οι γυναίκες κι ακόμη και τα μικρά κορίτσια, όταν δεν είχαν κάποια άλλη ασχολία, δούλευαν με τη ρόκα και έγνεθαν μαλλί, βαμβάκι και λινάρι. Οι γυναίκες έβαφαν, λεύκαιναν και ύφαιναν την κλωστή και πολλά ρούχα του βοσκού δεν τα έφτιαχναν μόνο από ένα υλικό, αλλά ανακάτευαν περισσότερα μαζί, όπως π.χ. το λινάρι με το βαμβάκι για την κατασκευή του πουκαμίσου.

Από τον 18ο αιώνα παρακολουθούμε ότι ακόμη και στις ορεινές και αποκομμένες κτηνοτροφικές κοινωνίες αρχίζουν να εγκαταλείπουν σιγά - σιγά την απλή φορεσιά τους με το σιγκούνι και την πουκαμίσα και να υιοθετούν, παράλληλα με τα βαλκανικά αστικά κέντρα, τα νέα, ανατολίτικης λογικής «αστικά αντεριά». Αλλά θα πρέπει να τονίσουμε ότι «κάθε ενδυματολογική αλλαγή οι Ελληνόβλαχοι την προσάρμοζαν στους αυστηρούς κανόνες της συντηρητικής τους αισθητικής και παράδοσης».


Πηγή: Δρούκας Β. & Μπέζας Σ., Μελέτη σχετικά με την ιστορία, τη ζωή και τον πολιτισμό των Βλάχων, Πτυχιακή εργασία ΤΠΤΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου, Σεπτέμβριος 2004