Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 25 Αυγούστου 2019
Πολιτισμός Λαϊκός Πολιτισμός - Άνθρωποι Οι Άνθρωποι Οι Σαρακατσάνοι Λάρισα

Σαρακατσάνικος χορός
(Φωτογραφία: Αρχείο Δ. Σαμουρέλη)
Σαρακατσάνικος χορός
(Φωτογραφία: Αρχείο Δ. Σαμουρέλη)

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Λαογραφικό Μουσείο Σαρακατσάνων
Παραδοσιακά τραγούδια & χοροί
Υπό κατασκευή

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Οι Βλάχοι
Οι Εβραίοι
Οι Σαρακατσάνοι
Οι Πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Λάρισα
Οι Σαρακατσάνοι: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

02/11/2008
Ήθη και Έθιμα: Εθιμικό Δίκαιο - Γκουρμπάνια - Χοροί - Τραγούδια

Διαχειριστής

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Το εθιμικό Δίκαιο των Σαρακατσάνων
Παλιά οι Σαρακατσάνοι δεν λύνανε τις διαφορές τους στα δικαστήρια, αλλά με τις συμβουλές των γερόντων και την απόφαση του κεχαγιά (αρχιτσέλιγκα). Παρόλο που επίσημα έγγραφα δεν υπήρχαν, η απόφαση ήταν σεβαστή από όλους και εκτελούνταν.

Τα δικαστήρια αυτά, γινότανε στο πλαίσιο του τσελιγκάτου και λεγότανε «σ'ναφικά». Εκεί μπορούσε να προσφύγει εκτός από τον αδικημένο, οποιοσδήποτε άλλος για λογαριασμό του.

Κανείς δεν διανοούνταν να μην εφαρμόσει την απόφαση των γερόντων. Στον άγραφο νόμο υπάκουε και ο κεχαγιάς. Σε αντίθετη περίπτωση οι κυρώσεις για αυτόν ήταν βαρύτερες.

Τα γκουρμπάνια
Ήταν τα γλέντια με αφορμή κάποιο τάμα. Αφού έταζαν σε κάποιον άγιο, έσφαζαν αρσενικό αρνί. Έπειτα έστρωναν κάτω τις τάβλες -στενόμακρα δίχρωμα βαμβακερά υφάσματα, στολισμένα με ταινίες και φούντες που σχημάτιζαν σταυρούς- και έβαζαν πάνω το ψητό κρέας και τις ειδικά ζυμωμένες για την περίσταση κουλούρες. Οι καλεσμένοι καθόντουσαν πίσω από τις τάβλες και το γλέντι άρχιζε με τραγούδια για το γκουρμπάνι.

Οι σαρακατσάνικοι χοροί
Το χαρακτηριστικό γνώρισμα των σαρακατσάνικων χορών είναι ο αργός ρυθμός τους, αφενός διότι χορεύονταν πάντα χωρίς την συνοδεία μουσικών οργάνων, με «το στόμα», αφετέρου λόγω του βάρους της φορεσιάς τους που συνοδεύονταν από τα περίφημα «κουστέκια» (στολίδια). Κάθε χορευτής είχε το δικό του τραγούδι, που το έλεγε όταν γινόταν πρώτος και έσερνε τον χορό.

Οι γυναίκες από τους άνδρες χορεύουν πάντα χωριστά. Στους μικτούς χορούς τηρούνται κάποιοι κανόνες, οι άνδρες χορεύουν μπροστά και οι γυναίκες ακολουθούν. Ο τελευταίος άνδρας του κύκλου πρέπει να είναι συγγενής της πρώτης γυναίκας, με την οποία πιάνεται με μαντήλι.

Σε κάθε χορό οι κινήσεις των γυναικών είναι πολύ μετρημένες και σεμνές. Ποτέ η γυναίκα δεν πηδάει και τα καθίσματά της είναι ανεπαίσθητα, ενώ τα μάτια είναι πάντα χαμηλά. Στους άνδρες σπάνια έχουμε πήδημα ψηλά, ενώ πολύ συχνά έχουμε κάθισμα. Σε κάθε χορό υπάρχει ο πρώτος που διευθύνει και συντονίζει το τραγούδι και τις κινήσεις όλων.

Τα σαρακατσάνικα τραγούδια
Τα σαρακατσάνικα τραγούδια τραγουδιόταν μόνο «με το στόμα», χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων και ήταν αντιφωνικά. Αυτό σημαίνει ότι έλεγε η μία παρέα τον ένα στίχο, σταματούσε, η δεύτερη παρέα επαναλάμβανε τον ίδιο στίχο και συνέχιζαν το τραγούδι οι πρώτοι.

Σε κάποια γλέντια, τα τραγούδια συνόδευαν οι ήχοι της τζαμάρας και του ταψιού. Τα τραγούδια αυτά, δεν χορεύονταν. Η τζαμάρα είναι είδος φλογέρας, με τρία μέρη και παλιότερα αποτελούσε το μόνο σαρακατσάνικο μουσικό όργανο. Στα τραγούδια με το «ταψί», οι δύο παρέες τραγουδούσαν αντιφωνικά, ενώ κάποια μεγάλη σε ηλικία Σαρακατσάνα, στριφογύριζε επιδέξια το ταψί με το χέρι της, στο οποίο φορούσε πολλά δαχτυλίδια. Αυτά χτυπούσαν πάνω στο ταψί κι έτσι παραγόταν ένας αρμονικός μεταλλικός ήχος.

Τα όργανα και οι ορχήστρες μπήκαν στη σαρακατσάνικη μουσική παράδοση τα νεότερα χρόνια, για καθαρά πρακτικούς λόγους, μετά την επίδραση του ραδιοφώνου και του γραμμοφώνου.

Τα σαρακατσάνικα τραγούδια άγγιζαν όλα τα θέματα: της ξενιτιάς, του γάμου, της αγάπης, τα περιγελαστικά αλλά και τα μοιρολόγια.