Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 19 Ιουνίου 2019
Πολιτισμός Ιστορία Βυζαντινή Λάρισα Λάρισα

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Προϊστορία
Αρχαϊκή Εποχή - Ρωμαϊκοί Χρόνοι
Βυζαντινή Λάρισα
Οθωμανική Κατάκτηση
Απελευθέρωση - 20ος αιώνας
Προσωπικότητες
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Λάρισα
Βυζαντινή Λάρισα: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

05/11/2008
Υστεροβυζαντινή περίοδος (13ος- 14ος αι. μ.Χ.)

Διαχειριστής

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Το πρώτο μέρος της υστεροβυζαντινής περιόδου αποτελεί την εποχή της Φραγκοκρατίας, η οποία στη Θεσσαλία είναι σύντομη και διαρκεί λιγότερο από είκοσι χρόνια. Όταν το 1204 καταλύθηκε το βυζαντινό κράτος και η Κωνσταντινούπολη με το μεγαλύτερο μέρος της βυζαντινής επικράτειας περιήλθε στην εξουσία των Λατίνων Ιπποτών της Δ’ Σταυροφορίας, η Θεσσαλία αποδόθηκε στον βασιλέα της Θεσσαλονίκης Βονιφάτιο του Μομφερρά, ο οποίος την κατέλαβε χωρίς αντίσταση και εγκατέστησε λατινική εξουσία στις πόλεις.

Στη Λάρισα τοποθετήθηκε ως ηγεμόνας, ο Λομβάρδος ευγενής Γουλιέλμος, ο οποίος πρόσθεσε στον τίτλο του την προσωνυμία ντι Λάρσα.

Οι αναστατώσεις της περιόδου αυτής προέρχονται κυρίως από τις συγκρούσεις των Λατίνων Ιπποτών μεταξύ τους, όπως η στάση των Λομβαρδών της Λάρισας το 1209 και η κατάπνιξη της από τον αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης Ερρίκο.

Σημαντικές έριδες πυροδότησε επίσης και η επέμβαση του Πάπα, ο οποίος εγκατέστησε καθολικούς ιερωμένους ως επικεφαλής των επισκοπών, γεγονός που προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις καθώς και διεκδικήσεις οικονομικού χαρακτήρα για την εκμετάλλευση των εύφορων εκτάσεων της εκκλησιαστικής και μοναστικής περιουσίας.

Τις ταραχές αυτές εκμεταλλεύθηκαν οι ηγεμόνες του ανεξάρτητου βυζαντινού κράτους της Ηπείρου και άρχισαν την σταδιακή προσάρτηση της Θεσσαλίας, η οποία ολοκληρώθηκε το 1224 με την κατάλυση του φραγκικού κρατιδίου της Θεσσαλονίκης.

Από την εποχή αυτή οι τύχες της Θεσσαλίας συνδέθηκαν στενά με αυτές του κράτους της Ηπείρου από το οποίο θα αποσπασθεί αργότερα για να αποτελέσει ανεξάρτητο κρατίδιο με κέντρο την Υπάτη και πρώτο ηγεμόνα τον Ιωάννη Α (1268/70- 1289/90), νόθο γιο του Μιχαήλ Β’ της Ηπείρου.

Κατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα και άλλοι ξένοι λαοί θα εισβάλλουν στη Θεσσαλία και πάντοτε χωρίς να συναντήσουν οργανωμένη αντίσταση, όπως οι Καταλανοί, οι οποίοι θα την λεηλατήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα από το 1304 και εξής- ενώ ορισμένα εδάφη, όπως το φρούριο στο Καστρί, θα παραμείνει για πολλές δεκαετίες στην κατοχή τους.

Αργότερα εμφανίζονται οι Σέρβοι, που θα αρχίσουν σταδιακά την κατάληψη της περιοχής από το 1342 για να ιδρύσουν τελικό ιδιαίτερο κρατίδιο από το 1348 με έδρα τα Τρίκαλα.

Σ’ όλη αυτή την εποχή, η Θεσσαλία περιήλθε για μικρές μόνον χρονικές περιόδους στην κατοχή του επίσημου βυζαντινού κράτους, οι οποίες δεν αρκούσαν για την αποκατάσταση της εξουσίας του, που είχε κλονισθεί σοβαρά ήδη από τον 12ο αιώνα με την αύξηση της δύναμης των μεγάλων γαιοκτημόνων. Αυτοί έγιναν σταδιακά κυρίαρχοι των καλύτερων εδαφών της Θεσσαλίας -με προεξάρχουσες τις αρχοντικές οικογένειες των Μαλιασσηνών στην Ανατολική Θεσσαλία και των Γαβριηλόπουλων στη Δυτική Θεσσαλία.

Εκτός από τους παραπάνω γαιοκτήμονες που απέκτησαν τις ακίνητες περιουσίες τους αρχικά με αυτοκρατορική παραχώρηση, τεράστιες εκτάσεις γης με ολόκληρα χωριά βρίσκονταν στην κατοχή των μεγάλων μοναστηριών όλο το διάστημα από τη Φραγκοκρατία μέχρι την έναρξη της Τουρκοκρατίας το 1396.

Η έλλειψη κεντρικής εξουσίας στη Θεσσαλία, οι έριδες των ευγενών μεταξύ τους, η καταπίεση του πληθυσμού και η ερήμωση της υπαίθρου θεωρούνται από τις βασικές αιτίες που διευκόλυναν την τουρκική εγκατάσταση στη Θεσσαλία που άρχισε από το 1393 και διήρκεσε συνολικά 500 περίπου χρόνια.

Παρ’ όλες τις αναστατώσεις και την πολιτική παρακμή της περιόδου, υπήρχε ζωή στις πόλεις και πολιτιστική δημιουργία η οποία εκδηλώθηκε κυρίως με την ίδρυση και ανακαίνιση πολλών ναών και μοναστικών ιδρυμάτων, φαινόμενο που χαρακτηρίζει γενικότερα την Παλαιολόγεια περίοδο.

Από τις σωζόμενες πηγές πληροφορούμαστε για τις χορηγίες των ισχυρών ανδρών της εποχής αλλά και για τις πνευματικές φυσιογνωμίες, όπως οι μητροπολίτες Λάρισας Άγιος Κύπριος (1318- 1332/3) και Αντώνιος, διάδοχος και βιογράφος του προηγούμενου και συγγραφέας σημαντικών θεολογικών έργων. Ωστόσο χαρακτηριστικό της έκρυθμης κατάστασης που επικρατούσε στη Λάρισα είναι ότι οι μητροπολίτες αυτοί -όπως και οι διάδοχοι τους μέχρι τον 18ο αιώνα- δεν εγκαταστάθηκαν ποτέ στην έδρα τους αλλά στα Τρίκαλα, όπου είχε μετατοπισθεί το κέντρο της πολιτικής και θρησκευτικής ζωής της Θεσσαλίας κατά τον 14ο αιώνα, γεγονός που σχετίζεται και με την μεγάλη άνθηση των Μετεώρων την εποχή αυτή.

Από καλλιτεχνική άποψη, το σημαντικότερο μνημείο της περιόδου στον σημερινό νομό της Λάρισας, και το μοναδικό που διασώθηκε ακέραιο, είναι η μονή της Ολυμπιώτισσας στην Ελασσόνα που ιδρύθηκε στο τέλος του 13ου αιώνα. Στις πόλεις δυστυχώς δεν σώθηκαν μνημεία διότι καταστράφηκαν από την έντονη οικονομική δραστηριότητα των Τούρκων κατά την επόμενη περίοδο.


Πηγή:
Σδρόλια Στ., Δρ Βυζαντινής Αρχαιολογίας - Αρχαιολόγος 7ης ΕΒΑ.
ΤΕΔΚ Νομού Λάρισας, Οδηγός Νομού Λάρισας, Λάρισα 1998