Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 11 Δεκεμβρίου 2018
Πολιτισμός Ιστορία Οθωμανική Κατάκτηση Λάρισα

Στα αριστερά διακρίνεται το τζαμί του Hasan Bey, ενώ στα δεξιά διακρίνεταο ο Mevlevihane με το μιναρέ του τζαμιού του. Ένα καραβάνι με καμήλες διασχίζει τη γέφυρα. Χαρακτικό των αρχών του 19ου αι. σε σχέδιο του S. Pomardi (Dodwell 1819).
(Φωτογραφία: Αρχείο Ν. Παπαθεοδώρου)
Οδός της Λάρισας. Χαρακτικό του 19ου αι. (εκδ. 1851)
(Φωτογραφία: Αρχείο Ν. Παπαθεοδώρου)

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Προϊστορία
Αρχαϊκή Εποχή - Ρωμαϊκοί Χρόνοι
Βυζαντινή Λάρισα
Οθωμανική Κατάκτηση
Απελευθέρωση - 20ος αιώνας
Προσωπικότητες
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Λάρισα
Οθωμανική Κατάκτηση: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

07/11/2008
Πρώιμη Οθωμανική Περίοδος (14ος - 16ος αι.)

Θεόδωρος Παλιούγκας

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Η τουρκική κατάκτηση της Λάρισας ολοκληρώθηκε σε τρεις φάσεις, στην πρώτη, κατά την εποχή του σουλτάνου Μουράτ Α΄, ο Γαζής Εβρενός Μπέης (Gazi Evrenos Bey) και ο Χαϊρεντίν Πασάς (Hayreddin Pasa) καταλαμβάνουν την πόλη το έτος 788 από Εγίρας (1386/7).

Στη δεύτερη, το 1392/3, με τον Evrenos Bey και το σουλτάνο Βαγιαζίτ Α΄ (1389-1402).

Στην τρίτη φάση, το 1423 όταν πλέον οριστικά η Λάρισα και ολόκληρη η Θεσσαλία, θα κατακτηθούν και θα παραχωρηθούν ως τιμάριο από το σουλτάνο Μουράτ Β΄, στο στρατηγό του, Γαζή Τουρχάν Μπέη (Gazi Turhan Bey). Τη διοίκηση αναλαμβάνουν αργότερα ο γιος και εγγονός του τελευταίου, Ομέρ Μπέης (Ömer Bey) και Χασάν Μπέης (Hasan Bey), αντίστοιχα.

Την εδραίωση της τουρκικής κυριαρχίας διευκόλυνε οπωσδήποτε η κοινωνικο-πολιτική αποσύνθεση και η γενικότερη παρακμή που επικράτησε τα αμέσως προηγούμενα χρόνια (το 14ο αι.) με διάφορους Έλληνες και ξένους δυνάστες να εκμεταλλεύονται οικονομικά μεγάλο μέρος του πληθυσμού, κυρίως του αγροτικού.

Η τούρκικη κατάκτηση συνέβαλε, ακόμη περισσότερο, στο μαρασμό της ήδη παρακμασμένης οικονομίας, με αποτέλεσμα την αθρόα μετακίνηση πληθυσμών από την πεδιάδα προς τα ορεινά. Αυτή η μετακίνηση προς τα ορεινά τροφοδότησε ελπίδες σε μεγάλος μέρος του χριστιανικού πληθυσμού για μια πιο ασφαλή και ελεύθερη ζωή, μακριά από την οθωμανική εξουσία.

Το κενό που άφηναν πίσω τους οι χριστιανοί, στα πλαίσια μιας πολιτικής εποικισμού καλυπτόταν από μουσουλμανικά νομαδικά φύλα, τα οποία διείσδυαν άλλοτε ειρηνικά και άλλοτε βίαια, σε περιοχές μεγάλης στρατηγικής σημασίας για τον κατακτητή.
Είναι γνωστό ότι ύστερα από την μερική κατάληψη της ανατολικής Θεσσαλίας από τον Evrenos Bey, το 1387, αρκετοί νομάδες [Γιουρούκοι (Yürük)] οι οποίοι ακολούθησαν τον Evrenos Bey από διάφορα μέρη της πυκνοκατοικημένης Μ.Ασίας και Ανατολίας, εγκαταστάθηκαν κυρίως στην περιοχή της Λάρισας και των Φαρσάλων.

Ακολούθησαν και άλλοι, προγραμματισμένοι αυτή τη φορά, εποικισμοί, στα χρόνια του Βαγιαζίτ Α΄ και, λίγο αργότερα, στα χρόνια του Μουράτ Β΄. Μετά τους αλλεπάλληλους αυτούς εποικισμούς, γύρω στα 1454/5, η Λάρισα είχε μετατραπεί σε μια καθαρά μουσουλμανική πόλη, με 355 μουσουλμανικά νοικοκυριά, (τα 217 από τα οποία ανήκαν σε βιοτέχνες) και 66 χριστιανικά. Έτσι, μπορεί να εξηγηθεί η επίσημη τουρκική ονομασία της, Γενί Σεχίρ, η οποία όμως επικράτησε μόνο στη διπλωματική γλώσσα.

Αλλαγή στη σύσταση του πληθυσμού συμβαίνει, επίσης, στα τέλη του 15ου αι. - αρχές 16ου αι., όταν πολλοί Εβραίοι της Ισπανίας κατέφυγαν στα εδάφη τής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μετά τη βίαιη εκδίωξή τους από τους βασιλείς Φερδινάνδο και Ισαβέλα (1492). Ένας αριθμός προσφύγων καταφεύγει τότε και στη Λάρισα, αναζωογονώντας την παλιότερη εβραϊκή κοινότητα. Κατά την ίδια περίοδο (1463-79 και 1499-1503) και κατά τη διάρκεια των βενετοτουρκικών πολέμων των ετών 1463-79 και 1499-1503 παρατηρούνται αθρόοι εξισλαμισμοί. Την επικίνδυνη αυτή κατάσταση, στη Λάρισα, προσπαθεί να αντιμετωπίσει ο πατριάρχης Διονύσιος Α΄ (1472-78 και 1490-93) φροντίζοντας να καλύψει την κενή με κάποιο τρόπο τη μητροπολιτική έδρα τής πόλης.

Η έκρυθμη πάντως αυτή κατάσταση διαρκεί σχεδόν όλο τον 16ο αιώνα σε ολόκληρο το βαλκανικό χώρο και ιδιαίτερα στη Θεσσαλία. Στις ορεινές περιοχές δημιουργούνται εστίες ένοπλου αντιστασιακού αγώνα. Οι αρματολοί (martalos), σώματα κάτω από οθωμανική αρχικά διοίκηση, συμπράττουν πολλές φορές στο πλευρό του υποτιθέμενου εχθρού τους (των κλεφτών), ενώ και οι δυο μαζί απομυζούν, ταλαιπωρούν και προσβάλλουν με τις ωμότητές τους, τους χριστιανικούς πληθυσμούς των ορεινών περιοχών.

Στα τέλη του 16ου- αρχές 17ου αι., αρχίζει η αντίστροφη κίνηση των χριστιανών από τα ορεινά προς τα πεδινά και τα μεγάλα αστικά κέντρα. Οι παράγοντες που συνετέλεσαν σε αυτό ήταν:
• Η βαθμιαία παρακμή της οθωμανικής αυτοκρατορίας.
• Η διείσδυση του ευρωπαϊκού κεφαλαίου στον ελληνικό χώρο [υπογραφή των πρώτων Διομολογήσεων (Capitulations), το 1535].
• Οι αυξημένες πλέον ανάγκες των αστικών κέντρων, στα οποία αρχίζουν σιγά σιγά να δημιουργούνται οι συνθήκες για την οικονομική ανάπτυξη των υπόδουλων.

Σε μια τέτοια ατμόσφαιρα ζυμώσεων, είναι αξιοσημείωτο να αναφερθεί, η οργάνωση επαναστατικού κινήματος το 1600, από το μητροπολίτη Διονύσιο Β΄, τον επονομαζόμενο Φιλόσοφο, ή, σκωπτικά, Σκυλόσοφο, το οποίο όμως δυστυχώς αποτυχαίνει ενώ ο ίδιος καθαιρείται (15 Μαΐου 1601).