Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 15 Ιουλίου 2020
Πολιτισμός Λαϊκός Πολιτισμός - Άνθρωποι Οι Άνθρωποι Οι Εβραίοι Λάρισα

Ενεπίγραφος τιμητικός κιονίσκος με τη Μενορά στην κορυφή του. Αρχαιολογικό εύρημα του 1ου αι. μ.Χ.
(Φωτογραφία: Αρχείο ΙΕ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Λάρισας)
Μενορά, Η Επτάφωτος Λυχνία
(Φωτογραφία: Αρχεία Εσδρά Δ. Μωυσή & Οικογενειών της Ισραηλιτικής Κοινότητας Λάρισας)
Σέφερ Τορά: Tο βιβλίο του Νόμου
(Φωτογραφία: Αρχεία Εσδρά Δ. Μωυσή & Οικογενειών της Ισραηλιτικής Κοινότητας Λάρισας)

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Οι Βλάχοι
Οι Εβραίοι
Οι Σαρακατσάνοι
Οι Πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Λάρισα
Οι Εβραίοι: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

07/11/2008
Η εβραϊκή παρουσία στη Λάρισα Μέρος Α'

Ρίτα Μωυσή

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Στη Λάρισα το εβραϊκό στοιχείο έχει παρουσία, η οποία χρονολογείται χίλια εννιακόσια χρόνια, πριν. Σαν πρώτη μαρτυρία γι’ αυτό, είναι η επίσκεψη του Απόστολου Ηρωδίωνα το 150 μ.Χ., ο οποίος απευθύνθηκε στους Εβραίους της Λάρισας για να διδάξει τον Χριστιανισμό.

Την εβραϊκή παρουσία στη Λάρισα αποδεικνύει η αποκάλυψη ευρημάτων με εβραϊκά σύμβολα, όπως ένας ενεπίγραφος κιονίσκος, που βρέθηκε σε ανασκαφές στην κεντρική πλατεία της πόλης. Πάνω του, είναι χαραγμένη η ελληνική επιγραφή: «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΟΥ» με το πανάρχαιο εβραϊκό σύμβολο στο πάνω μέρος της, την επτάφωτη λυχνία ή ΜΕΝΟΡΑ, όπως λέγεται στα εβραϊκά. Το εύρημα αυτό, που χρονολογείται στον 1ο μ.Χ. αιώνα, βρίσκεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Λάρισας.

Η Ισραηλίτικη Κοινότητα Λάρισας, είναι η πιο μεγάλη εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλίας και η τρίτη της Ελλάδας. Ο Λαρισαίος ιστορικός Επαμεινώνδας Φαρμακίδης, στο βιβλίο του «Η ΛΑΡΙΣΑ», γράφει ότι στην πόλη υπήρχε τον 7ο μ.Χ. αιώνα εβραϊκή κοινότητα και τρεις συναγωγές. Τρεις επίσης συναγωγές με Ιουδαϊκή κοινότητα αναφέρει και ο Ιουδαίος περιηγητής Βενιαμίν από την Τουδέλα, στην επίσκεψή του στη Λάρισα το 1173, καθώς και ο σύγχρονός του, Άραβας χρονικογράφος και γεωγράφος Εντερσή. Άλλοι ιστορικοί συγγραφείς που αναφέρονται στους Εβραίους της Λάρισας είναι οι: Γκουστάβ Χέρτσμπεργκ, Παπαρηγόπουλος, Γιαννόπουλος, Αργ. Φιλιππίδης, Οικονόμου, Λεονάρδος, Αραβαντινός, ο Λαρισαίος Βάσος Καλογιάννης και άλλοι.

Στα τέλη του 14ου και στις αρχές του 15ου αιώνα, την εβραϊκή κοινότητα της Λάρισας συγκροτούσαν ελληνόφωνοι Εβραίοι, οι «Ρωμανιώτ(ες)». Η κοινότητα δέχτηκε αργότερα Εβραίους από την Ουγγαρία, την Πολωνία, (τους «Εσκεναζίμ»), ενώ μεγάλωσε σε πληθυσμό και πήρε την τελική της διαμόρφωση τον 16ο αιώνα με την άφιξη σ’ αυτή, των Εβραίων από την Ισπανία, μετά το μεγάλο διωγμό που εξαπέλυσαν εναντίον τους, το 1492, οι καθολικοί βασιλείς Φερδινάνδος και Ισαβέλλα. Διακόσιοι πενήντα χιλιάδες Εβραίοι, εγκατέλειψαν τότε την Ισπανία, και εγκαταστάθηκαν τόσο σε διάφορες χώρες της Μεσογείου όσο και στην Ελλάδα. Ένας σημαντικός αριθμός εγκαταστάθηκε στη Λάρισα, γεγονός, που έδωσε ανάσα ζωής στην εβραϊκή κοινότητα.

Οι Ισπανοεβραίοι ή «Σεφαραντίμ», όπως ονομάζονταν (από τη λέξη Σεφαράντ, που στα εβραϊκά σημαίνει Ισπανία), ήταν, στην πλειονότητά τους γιατροί, φαρμακοποιοί, φιλόσοφοι και έμπειροι βιοτέχνες. Επιπλέον ήταν εφοδιασμένοι και με ένα άλλο υπολογίσιμο προσόν: τη γλωσσομάθεια. Έτσι κατάφεραν να επιδράσουν, θετικά, στην οικονομική, επαγγελματική και επιστημονική ζωή της πόλης. Μέσα σε λίγα χρόνια, οι πολυπληθείς, Ισπανοεβραίοι μετάγγισαν στο σύνολο του εβραϊκού πληθυσμού της Λάρισας, τα ήθη και έθιμά τους, τη θρησκευτική παράδοση και κουλτούρα και φυσικά τη γλώσσα τους τη «Λαντίνο» (Ισπανοεβραϊκή), που διασώζεται σχεδόν μέχρι σήμερα. Οι Εβραίοι της Λάρισας κληρονόμησαν παροιμίες και τραγούδια που είναι γραμμένα, και τα δύο, στη Λαντίνο. Μερικά από αυτά άντεξαν στο χρόνο και χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα. Τα τραγούδια αποτυπώνουν τη ζωή του διεσπαρμένου εβραϊκού λαού και αποπνέουν μια βαθιά νοσταλγία. Ως προς το θέμα τους είναι πατριωτικά, ρομαντικοί θρύλοι, ύμνοι στη ζωή, τον θάνατο, τον έρωτα, θρησκευτικοί ύμνοι, που ακούγονται μέχρι σήμερα στη στις γιορτές στη συναγωγή, ακόμα και γλυκά νανουρίσματα. Κάντορες και εβραϊκές χορωδίες τα είχαν συμπεριλάβει στο ρεπερτόριό τους και έτσι, ευτυχώς, οι παραδοσιακές μελωδίες τους έχουν διασωθεί, γιατί οι νεότεροι δεν τα τραγουδούν πια.

Οι Ισπανοεβραίοι της Λάρισας, έκτισαν μάλιστα και τη δική τους συναγωγή, και ίδρυσαν ξεχωριστή Κοινότητα, με αποτέλεσμα στη Λάρισα να υπάρχουν για χρόνια, δύο ξεχωριστές εβραϊκές κοινότητες. Με τη σωστή, όμως καθοδήγηση των ραβίνων τους, ενώθηκαν σε μία, αυτή που υπάρχει μέχρι σήμερα.