Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 20 Αυγούστου 2017
Τουρισμός - Σύγχρονη Ζωή Δομημένο Περιβάλλον Λάρισα

Χάρτης Λάρισας Χαλήλ Μπέη (1827-28)

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Δομημένο Περιβάλλον
Αρχιτεκτονική Φυσιογνωμία
Ευρωπαϊκή Προοπτική της Πόλης
Οργανισμοί
Μέσα Μεταφοράς
Διαμονή
Αποδράσεις - Διαδρομές στη Θεσσαλία
Αδελφοποιημένες πόλεις
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Λάρισα
Δομημένο Περιβάλλον: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Πλατείες
Πεζόδρομοι - Ποδηλατόδρομοι
Πάρκα - Χώροι αναψυχής

12/11/2008
Η οικιστική εξέλιξη της Λάρισας από τη νεολιθική εποχή μέχρι το τέλος της οθωμανικής περιόδου

Διαχειριστής

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Στη Λάρισα η κατοίκηση αρχίζει από τη νεολιθική εποχή. Η πόλη αναπτύχθηκε γύρω από το λόφο του Φρουρίου (στις βόρειες παρυφές της), αρχικά σαν ένας μεγάλος προϊστορικός οικισμός στο κέντρο περίπου της ανατολικής Θεσσαλικής πεδιάδας.

Πάνω και γύρω από το λόφο αυτό (ύψους είκοσι περίπου μέτρων) αναπτύχθηκε η αρχαία πόλη, που στα μεσαιωνικά χρόνια φαίνεται πως καταλάμβανε μεγαλύτερη έκταση.

Από τον 9ο αι. π.Χ., οι Θεσσαλοί συγκρότησαν μια οργανωμένη κοινότητα που είχε το χαρακτήρα μικρού χωριού και ήταν περιορισμένο στο λόφο της ακρόπολης. Όταν η πόλη άρχισε να διαμορφώνεται σταδιακά από τους ύστερους γεωμετρικούς και πρώιμους αρχαϊκούς χρόνους, η ακρόπολη έχασε τον αμυντικό χαρακτήρα της και μεταβλήθηκε σε κέντρο της θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής του τόπου.

Στα τέλη του 7ου αι. π.Χ., η Λάρισα αναφέρεται σαν πλούσια πόλη, πρωτεύουσα του κράτους της Πελασγιώτιδας και από ένα ασήμαντο χωριό μετασχηματίζεται σε πόλη με την ακρόπολή της.

Η πόλη, κατά τους Κλασικούς και Ελληνιστικούς Χρόνους, αναπτύσσεται σαν αγροτικό - διοικητικό κέντρο και ευημερεί.

Ευρήματα της Ρωμαϊκής Περιόδου μαρτυρούν την ύπαρξη αποχετευτικού συστήματος και πολυτελών κατοικιών.

Επί Κωνσταντίνου του Μεγάλου η Λάρισα γίνεται μητρόπολη υπό τον Άγιο Αχίλλιο, τον μετέπειτα πολιούχο της.

Κατά τον 11ο και 12ο αι. μ.Χ., η πόλη αποκτά την τυπική βυζαντινή οργάνωση του αστικού χώρου της με κάστρο-χώρα-περιτοίχιση. Η μεσαιωνική πόλη καταλαμβάνει μεγαλύτερη έκταση από την αρχαία και περιβάλλεται από τείχη -κατά προσέγγιση στη θέση της σημερινής Ηρώων Πολυτεχνείου.

Το 13ο και 14ο αι. η διαδοχική παρουσία τόσο των Φράγκων, όσο και της εξασθενημένης Βυζαντινής Διοίκησης οδηγεί την πόλη σε οριακό σημείο συρρίκνωσης και εγκατάλειψης.

Από το 1423 που κατακτήθηκε οριστικά από τους Τούρκους μέχρι την απελευθέρωσή της το 1881 καταστράφηκαν πολλά αρχαία και βυζαντινά μνημεία. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας η πόλη αναφέρεται ως Γενί Σεχίρ (= Νέα Πόλη) και όσον αφορά τη μορφή της, αυτή αναπτύσσεται γύρω από την περιοχή του Φρουρίου, με σημείο αναφοράς το Χριστιανικό ναό του Τρανού Μαχαλά (Μητροπολιτικός ναός Αγ. Αχιλλίου).

Στην αρχή του 16ου αιώνα, η πόλη εξοπλίζεται με όλα τα στοιχεία της αγοράς -διοίκησης όπως το Μπεζεστένι (κλειστή αγορά) που διατηρεί την αίγλη του μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Ο χώρος της αγοράς, κατά το 15ο και το 16ο αιώνα, με το χώρο του παζαριού çarsi τοποθετείται στο κέντρο του λόφου της ακρόπολης και νοτιότερα ως τη σημερινή Κύπρου κατά μήκος της βυζαντινής μέσης οδού στα ίχνη της σημερινής Ερμού - Ρούσβελτ. Ο Τρανός Μαχαλάς (Άγιος Αχίλλιος) αναπτύσσεται στην ίδια θέση αμιγώς Χριστιανικός ενώ οι Μουσουλμανικές συνοικίες του κέντρου εκτείνονται κυρίως στα Νοτιοανατολικά και Νότια, με κυρίους άξονες ανάπτυξης τους μεγάλους δρόμους που ακτινικά από το κέντρο οδηγούν στις πύλες.

Το 1770 η Λάρισα έδρα της τουρκικής διοίκησης Θεσσαλίας αποτελείται από έξι συνοικίες: Τρανός Μαχαλάς (Αγ. Αχιλλίου), Ταμπάκικα, Σουφλάρια, Παράσχου (Αγ. Νικολάου), Αρναούτ (Αγ. Αθανασίου) και Πέρα Μαχαλάς (Ιπποκράτους).

Στο τέλος του 18ου αι., το Μπεζεστένι εξακολουθεί να αποτελεί την καρδιά του εμπορίου. Το εμπορικό κέντρο αναπτύσσεται κατά μήκος σκεπαστών δρόμων (çarsi) και έχει δύο υπαίθριες αγορές, ενώ ο χώρος του καθημερινού εμπορίου βρίσκεται στο νοτιότερο τμήμα της πόλης. Στα χρόνια που ακολουθούν, το δίκτυο επεκτείνεται στις γύρω περιοχές κατοικίας του Τρανού Μαχαλά και νοτιότερα, αποτελώντας στην ουσία ένα ολόκληρο δίκτυο çarsi, με κυριότερο άξονα ανάπτυξης τη σημερινή οδό Βενιζέλου.

Η οργάνωση της πόλης δεν ακολουθεί άκαμπτα και αυστηρά πρότυπα και η διάταξη των τριών λειτουργιών που ορίζουν το κέντρο της πόλης (διοίκηση, εμπόριο, κατοικία) ακολουθεί τα ίχνη του παλαιότερου ιστού και προσαρμόζεται στη μορφή του εδάφους. Στο κεντρικό τμήμα της πόλης, στο λόφο του Φρουρίου, αναπτύσσεται η αγορά, απ’ όπου ξεκινά η μεγάλη οδός των çarsi, ενώ στα άκρα της δεσπόζουν τα δύο μεγάλα κέντρα ελέγχου της πόλης: το mollahanne, που εκφράζει τη θεοκρατική αντίληψη, και το διοικητήριο. Έτσι η αγορά λειτουργεί όχι μόνο σαν χώρος εμπορίου, αλλά και ως κοινωνικός χώρος συνεύρεσης ή ως θρησκευτική περιοχή. Αυτό διαπιστώνεται από τα δύο τζαμιά της αγοράς, τα μαγειρεία τους τεκέδες και τα δύο χαμάμ που βρίσκονται στην περιοχή.

Η πρώτη απόπειρα σχεδιασμού της πόλης γίνεται από τον Τούρκο Μηχανικό Χαλήλ Μπέη το 1827-28.